Khi hong vật liệu bằng quạt sấy, bạn có thể thấy bề mặt nóng lên nhưng vẫn phải chờ lâu để đạt độ khô mong muốn. Một phần nguyên nhân nằm ở câu hỏi rất đơn giản: nước sau khi bay hơi sẽ đi đâu?
Có cơ sở mở cửa để đưa khí ẩm ra ngoài. Có nơi bố trí máy hút ẩm trong phòng hong. Cả hai đều có thể hữu ích, nhưng hiệu quả phụ thuộc thời tiết, cách tổ chức không gian và lượng hơi nước phát sinh.
Lựa chọn cách thoát ẩm khi hong vật liệu nên bắt đầu từ điều kiện sử dụng. Không phải cứ mở cửa rộng là khô nhanh hơn, cũng không phải thêm máy hút ẩm sẽ phù hợp với mọi khu vực.
Ba nhiệm vụ khác nhau trong một công việc hong
Một quá trình hong thường cần phối hợp nhiệt, chuyển động không khí và xử lý hơi ẩm.
| Nhiệm vụ | Vai trò |
|---|---|
| Cấp nhiệt | Làm nóng không khí hoặc vật liệu, hỗ trợ quá trình bay hơi |
| Đưa khí qua vật liệu | Giúp trao đổi không khí tại bề mặt cần hong |
| Xử lý hơi ẩm | Đưa hơi nước khỏi khu vực hoặc tách hơi nước khỏi không khí |
Quạt sấy gió nóng chủ yếu cấp nhiệt và tạo luồng khí. Máy không thu gom nước như máy hút ẩm.
Thông gió đưa khí trong khu vực ra ngoài và cấp khí thay thế. Máy hút ẩm xử lý hơi nước theo công nghệ của thiết bị; với loại ngưng tụ, nước được tách ra và dẫn vào bình hoặc đường xả.
Nếu đã có đủ nhiệt nhưng hơi ẩm tiếp tục tích tụ, bổ sung thêm công suất gia nhiệt có thể chưa giải quyết đúng vấn đề. Ngược lại, máy hút ẩm cũng không tự bảo đảm mọi bề mặt nhận được luồng khí phù hợp.
Khi nào thông gió là phương án đáng ưu tiên?
Thông gió đáng xem xét khi không khí thay thế có khả năng mang bớt hơi nước khỏi khu vực, đường trao đổi khí thuận lợi và công việc chấp nhận phần nhiệt thất thoát đi kèm.
Ví dụ, cơ sở hong chi tiết sau vệ sinh trong một khu vực có cửa cấp khí và đường hút khí ra ngoài. Nếu điều kiện không khí bên ngoài phù hợp, việc tổ chức dòng khí đi qua vùng hong có thể giúp đưa hơi ẩm phát sinh khỏi khu vực.
Lợi thế của phương án này là tận dụng hệ thống trao đổi khí sẵn có. Không nhất thiết phải mua thêm máy hút ẩm khi thông gió đã đáp ứng lượng ẩm và chất lượng công việc.
Tuy nhiên, cần quan tâm hai việc:
Khí thay thế lấy từ đâu? Không khí có nhiều hơi nước, bụi hoặc chất gây ảnh hưởng đến sản phẩm có thể không phù hợp để đưa trực tiếp vào khu vực hong.
Khí có đi qua vùng cần xử lý không? Một đường cấp và hút đặt quá gần nhau có thể khiến khí đi tắt, trong khi phần vật liệu nằm sâu bên trong ít được tiếp cận.
Mở cửa và bật quạt chưa đủ để biết lượng hơi nước được đưa ra ngoài. Khi cần kiểm soát ổn định, nên đánh giá cả điều kiện không khí và đường đi thực tế của dòng khí.
Đừng chỉ so sánh hai con số phần trăm độ ẩm
Độ ẩm tương đối, thường ghi là RH hoặc %RH, phụ thuộc nhiệt độ.
Không khí lạnh có thể có phần trăm độ ẩm cao nhưng chứa ít hơi nước hơn không khí ấm có phần trăm thấp hơn. Vì vậy, thấy ngoài trời 80% và trong phòng 60% chưa đủ để kết luận thông gió sẽ làm phòng ẩm hơn.
Khi đánh giá khả năng loại ẩm bằng trao đổi khí, cần đọc nhiệt độ cùng RH và quy đổi sang lượng hơi nước trên một lượng không khí khô, hoặc dùng điểm sương ở điều kiện áp suất tương đương.
Nếu chưa có công cụ quy đổi, ít nhất hãy ghi cả nhiệt độ và RH trong, ngoài khu vực. Không quyết định chỉ bằng cảm giác “trời khô” hay “trời ẩm”.
Bạn có thể tham khảo giải thích của Dantherm về nhiệt độ và độ ẩm không khí để hiểu thêm mối quan hệ này.
Khi nào nên xem xét máy hút ẩm?
Máy hút ẩm đáng cân nhắc khi cơ sở cần chủ động kiểm soát lượng hơi nước trong một khu vực tương đối kín, đặc biệt khi không khí bên ngoài thay đổi và việc mở cửa khó duy trì kết quả ổn định.
Những nhu cầu phù hợp để đánh giá gồm:
- Phòng hong hoạt động nhiều ngày, cần giảm phụ thuộc thời tiết.
- Công việc cần hạn chế thất thoát nhiệt qua trao đổi khí không kiểm soát.
- Vật liệu hoặc thành phẩm có yêu cầu về điều kiện ẩm.
- Có thể tổ chức một vùng hong và đường thoát nước phù hợp.
Lợi thế là xử lý hơi nước trong khu vực được quản lý, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc đưa khí ra ngoài.
Đổi lại, máy phải đáp ứng lượng ẩm phát sinh. Một thiết bị nhỏ đặt trong xưởng thường xuyên mở cửa có thể phải xử lý cả hơi nước từ vật liệu lẫn không khí bên ngoài đi vào.
“Phòng kín” ở đây là kiểm soát trao đổi khí không cần thiết, không có nghĩa bỏ thông gió phục vụ người làm việc hoặc yêu cầu của quy trình. Máy hút ẩm không thay thế nhiệm vụ cấp khí tươi và xử lý chất ô nhiễm.
Bạn có thể xem các dòng máy hút ẩm để đối chiếu thiết bị, nhưng nên lựa chọn theo tải ẩm và điều kiện hoạt động thay vì chỉ theo diện tích phòng.
Nếu phối hợp quạt sấy và máy hút ẩm, cần bố trí thế nào?
Hai thiết bị có thể bổ sung cho nhau: quạt sấy cấp nhiệt và đưa khí đến vật liệu; máy hút ẩm tách hơi nước khỏi không khí.
Điều quan trọng là tạo điều kiện phù hợp cho cả hai.
Quạt sấy phục vụ vùng vật liệu. Hướng gió cần tiếp cận các bề mặt cần hong, tránh chỉ làm nóng lớp phía trước. Cách xếp thoáng giúp khí đi qua những vị trí còn ẩm.
Máy hút ẩm được đặt ở vị trí có thể trao đổi khí trong khu vực. Giữ cửa hút và cửa thổi thông thoáng, bố trí đường xả nước theo hướng dẫn của máy.
Không hướng khí nóng trực tiếp vào cửa hút của máy hút ẩm. Nhiệt độ tại thiết bị cần nằm trong dải hoạt động cho phép. Máy hút ẩm dùng cho phòng thông thường không mặc nhiên phù hợp với buồng sấy nhiệt độ cao.
Theo dõi cả vật liệu và môi trường. Nhiệt độ, RH và lượng nước thu được là thông tin hỗ trợ; tiêu chí hoàn thành vẫn phải dựa trên yêu cầu độ khô của sản phẩm.
Không phải công việc nào cũng cần bật cả hai thiết bị liên tục. Nếu nhiệt đã phù hợp, tăng thêm gia nhiệt chưa chắc giúp cải thiện kết quả. Chế độ phối hợp nên được điều chỉnh theo quá trình thực tế.
Các bước sử dụng thiết bị cấp nhiệt được trình bày trong hướng dẫn vận hành quạt sấy gió nóng.
Ba tình huống, ba cách tiếp cận
Khu vực hong có khí thay thế phù hợp và đường thoát thuận lợi
Ưu tiên đánh giá hệ thống thông gió đang có. Xem khí có đi qua vật liệu, hơi ẩm có được đưa khỏi khu vực và nhiệt độ có duy trì được theo công việc hay không.
Nếu kết quả đã đạt, thêm máy hút ẩm chưa chắc mang lại lợi ích tương xứng với chi phí đầu tư và vận hành.
Phòng hong cần làm việc ổn định trong nhiều điều kiện thời tiết
Một khu vực được kiểm soát, kết hợp máy hút ẩm phù hợp, có thể giúp chủ động hơn trước thay đổi của không khí bên ngoài.
Cần tổ chức việc đưa vật liệu vào, lấy thành phẩm ra và cấp khí cần thiết để hạn chế lượng ẩm xâm nhập không kiểm soát.
Phương án này đáng xem xét khi sự ổn định giữa các mẻ quan trọng hơn việc tận dụng thông gió tự nhiên.
Xưởng hở, cửa lớn mở gần như liên tục
Trước khi tăng số máy hút ẩm, hãy xem có thể tạo một khu vực hong riêng hay không.
Nếu thiết bị phải xử lý không khí của cả vùng hở, kết quả có thể khó kiểm soát và chi phí tăng. Một khu vực được tổ chức phù hợp thường giúp đánh giá tải nhiệt, tải ẩm và cách bố trí rõ hơn.
Việc tạo vùng hong vẫn phải giữ lối đi, khoảng trống cho thiết bị và yêu cầu thông gió của công việc. Không quây kín tùy tiện quanh máy đang hoạt động.
Đọc công suất hút ẩm đúng với điều kiện sử dụng
Thông số lít/ngày thường được công bố tại một mức nhiệt độ và RH nhất định. Nó không phải lượng nước máy luôn thu được trong mọi phòng.
Ví dụ, trang sản phẩm Harison HD-100BM công bố mức 100 lít/24 giờ tại 30°C, RH 70%. Khi nhiệt độ và độ ẩm khác đi, khả năng hút ẩm thực tế cũng có thể khác.
Không nên lấy thông số danh định chia cho 24 rồi cam kết lượng nước thu được mỗi giờ trong một công việc cụ thể.
Nước thu được còn có thể đến từ tường, sàn, không khí xâm nhập và những nguồn ẩm khác. Vì vậy, thu được nhiều nước chưa chứng minh toàn bộ vật liệu đã đạt độ khô yêu cầu.
Với máy hút ẩm ngưng tụ, nhiệt độ quá thấp có thể làm giảm khả năng hút ẩm và phát sinh quá trình xả băng. Nhiệt độ quá cao có thể vượt giới hạn thiết bị. Những quy trình có điều kiện đặc biệt cần thiết bị được thiết kế cho chính điều kiện đó.
Chọn phương án bằng một mẻ đại diện
Trước khi triển khai cho toàn bộ sản lượng, nên đánh giá trên một mẻ có lượng vật liệu và cách xếp gần với công việc thường ngày.
Ghi lại:
- Loại, lượng vật liệu và tình trạng nước ban đầu.
- Nhiệt độ, RH trong khu vực; điều kiện bên ngoài nếu dùng thông gió.
- Cách đặt thiết bị và mức gia nhiệt.
- Thời gian đến khi vật liệu đạt yêu cầu.
- Điện năng của toàn bộ thiết bị tham gia.
- Độ đồng đều giữa các vị trí gần, giữa và xa.
Khi thử điều chỉnh, giữ những yếu tố còn lại tương đối ổn định để biết thay đổi nào có tác dụng. Nếu hai mẻ khác hẳn lượng vật liệu hoặc độ ẩm ban đầu, việc so sánh sẽ khó có ý nghĩa.
Đặc biệt, đừng dùng việc RH giảm sau khi làm nóng để kết luận hơi nước đã được đưa khỏi phòng. Phần trăm RH có thể giảm do nhiệt độ tăng, dù nước chưa được tách hoặc thải ra ngoài.
Chi phí nên được tính cho một mẻ đạt yêu cầu, gồm cả quạt sấy, máy hút ẩm và thiết bị thông gió nếu có. Tham khảo cách tính điện năng và tiền điện quạt sấy để lập bảng theo dõi.
Bắt đầu từ đường đi của hơi nước
Nếu khí thay thế phù hợp và hệ thống trao đổi khí đáp ứng, thông gió có thể là lựa chọn gọn. Nếu cần kiểm soát ổn định trong một khu vực được tổ chức riêng, máy hút ẩm có thể mang lại sự chủ động hơn.
Cả hai vẫn cần phối hợp với cách xếp vật liệu và luồng khí tại bề mặt. Khi kết quả hong chưa đạt, bài quạt sấy nóng nhưng lâu khô giúp kiểm tra thêm những yếu tố ngoài khả năng thoát ẩm.
Điện máy Phương Nam hỗ trợ đối chiếu thiết bị theo công việc, không gian và nguồn điện tại cơ sở. Bạn có thể xem danh mục quạt sấy gió nóng hoặc liên hệ 0982 522 311 – 0983 662 162 để trao đổi nhu cầu.
